Ο νέος Κανονισμός Μηχανημάτων της ΕΕ (Machinery Regulation) , που τίθεται σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2027, αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του τρόπου αξιολόγησης κάθε μηχανήματος – είτε νεοκατασκευασμένου είτε σημαντικά τροποποιημένου – όσον αφορά τα κενά ασφαλείας στην κυβερνοασφάλεια. Με την πρώτη ματιά, ο κανονισμός μπορεί να φαίνεται απλώς ως το επόμενο κεφάλαιο της ιστορίας της Οδηγίας για τα Μηχανήματα (Machinery Directive 2006). Ωστόσο, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, θα εφαρμόζεται αυτόματα σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ από την πρώτη ημέρα, δημιουργώντας ένα ενιαίο πλαίσιο αναφοράς για τους κατασκευαστές μηχανημάτων.
Αλλά κάτω από την τεχνική του επιφάνεια κρύβεται κάτι πολύ βαθύτερο: ένα καμπανάκι αφύπνισης για την κυβερνοασφάλεια. Είναι μια υπενθύμιση ότι το μέλλον της ασφάλειας των μηχανημάτων εξαρτάται εξίσου από την ψηφιακή τους θωράκιση όσο και από τον μηχανικό τους σχεδιασμό.
Αντιμετωπίζοντας το κενό ενημέρωσης
Όταν πρόκειται για βιομηχανικούς κανονισμούς, είναι εύκολο να υποθέσει κανείς ότι όλοι γνωρίζουν τι πρόκειται να ακολουθήσει, καθώς διακυβεύονται πολλά. Στην πραγματικότητα, οι λεπτομέρειες και ο αντίκτυπος του Κανονισμού μόλις τώρα αρχίζουν να γίνονται σαφείς. Ακόμη και μεγάλες, καθιερωμένες εταιρείες ενδέχεται να θεωρούν ότι η συμμόρφωση θα αποτελέσει μια γρήγορη διοικητική διαδικασία. Οι μικρότερες επιχειρήσεις συχνά είναι ακόμη λιγότερο προετοιμασμένες, με περιορισμένη εσωτερική τεχνογνωσία ή πόρους για να παρακολουθούν τις νέες απαιτήσεις. Ωστόσο, η συμμόρφωση με τον επικείμενο κανονισμό δεν είναι προαιρετική: οι κατασκευαστές μηχανημάτων οφείλουν να πληρούν τις απαιτήσεις του για να επιτύχουν τη σήμανση CE, ενώ τα μη συμμορφούμενα μηχανήματα δεν θα μπορούν να διατεθούν στην αγορά.
Η προετοιμασία είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχή προσαρμογή στον Κανονισμό. Οι κατασκευαστές που ενσωματώνουν τις αρχές κυβερνοασφάλειας από τα αρχικά στάδια του σχεδιασμού και της λειτουργίας των μηχανημάτων τους θα διαπιστώσουν ότι η μετάβαση θα είναι σχετικά ανώδυνη. Για τους υπόλοιπους, τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να αρχίσουν να διαμορφώνουν μια στρατηγική. Αν και δεν ζητείται από κανέναν να ξεκινήσει από το μηδέν, όσον αφορά τα μηχανήματά του, όλοι θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι η ανθεκτικότητα απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις έχει ληφθεί υπόψη και έχει καταγραφεί.
Τι αλλάζει στην πραγματικότητα
Η σημαντικότερη αλλαγή στον Κανονισμό είναι η έμφαση που δίνεται στην προστασία ως θεμελιώδες στοιχείο της συνολικής ασφάλειας. Οι κατασκευαστές μηχανημάτων θα πρέπει να διενεργούν αξιολόγηση κινδύνων κυβερνοασφάλειας, εντοπίζοντας πού και με ποιον τρόπο τα συστήματά τους ενδέχεται να εκτεθούν σε απειλές κυβερνοεπιθέσεων.
Για την υποστήριξη αυτής της προσέγγισης, ένα νέο εναρμονισμένο πρότυπο, το EN50742 Protection Against Corruption, πρόκειται να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να διενεργούνται οι αξιολογήσεις αυτές, καθώς και τις λειτουργίες κυβερνοασφάλειας που πρέπει να ενσωματώνονται στα μηχανήματα. Η συμμόρφωση με το εν λόγω πρότυπο θα αποτελέσει τον πλέον άμεσο και σαφή τρόπο κάλυψης των απαιτήσεων του Κανονισμού.
Τα αποτελέσματα αυτών των αξιολογήσεων ενδέχεται να επιβεβαιώσουν ότι οι υφιστάμενες διαδικασίες είναι επαρκείς, ή, αντίθετα, να αναδείξουν την ανάγκη για επιπλέον μέτρα. Ένα μηχάνημα που λειτουργεί αποκλειστικά εκτός δικτύου (offline), για παράδειγμα, μπορεί να χρειάζεται μόνο ένα πιστοποιητικό απομόνωσής του. Αντίθετα, οποιοδήποτε μηχάνημα με απομακρυσμένη πρόσβαση, συνδέσεις δικτύου ή λειτουργίες βασισμένες στο cloud θα πρέπει να συνοδεύεται από αποδείξεις ότι οι ψηφιακές του άμυνες είναι επαρκείς και κατάλληλες για τον σκοπό τους.
Αν και δεν υπάρχει ρητή απαίτηση για εμπλοκή τρίτου μέρους για τη διενέργεια της αξιολόγησης, αυτή μπορεί να αποτελέσει την ασφαλέστερη προσέγγιση για εταιρείες που δεν διαθέτουν εσωτερική τεχνογνωσία κυβερνοασφάλειας. Στο τέλος της ημέρας, κάθε κατασκευαστής είναι υπεύθυνος να αποδείξει ότι έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των μηχανημάτων του.
Μια φαινομενικά μικρή, αλλά ουσιαστική αλλαγή
Η συμμόρφωση όμως αποτελεί μία μόνο πτυχή, καθώς, στον Κανονισμό, η ουσιαστική τεκμηρίωση παίζει καθοριστικό ρόλο. Οι κατασκευαστές πρέπει να είναι σε θέση να παρέχουν σαφή και τεκμηριωμένα αρχεία που να αποδεικνύουν ότι οι κίνδυνοι κυβερνοασφάλειας έχουν εξεταστεί και ότι η εκτίμηση κινδύνου στηρίζει ορθά ενημερωμένες αποφάσεις.
Η μη συμμόρφωση θα αποτελεί τόσο νομικό όσο και τεχνικό ζήτημα. Ωστόσο, ο κανονισμός αναγνωρίζει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ενδεδειγμένη πορεία δράσης είναι να μη γίνει καμία ενέργεια, υπό την προϋπόθεση ότι οι λόγοι τεκμηριώνονται και αιτιολογούνται με σαφήνεια. Στόχος είναι η προώθηση συνειδητών και ορθά τεκμηριωμένων επιλογών και όχι απλώς η τυπική εκπλήρωση μιας απαίτησης.
Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι ο κανονισμός εισάγει μία σύγχρονη αναβάθμιση στη διαδικασία των εγγράφων τεκμηρίωσης. Επιτρέπεται πλέον η πλήρως ψηφιακή μορφή εγγράφων, καταργώντας την παρωχημένη ανάγκη για έντυπα εγχειρίδια και πιστοποιητικά σε χαρτί.
Τα απαραίτητα εργαλεία για τους κατασκευαστές μηχανημάτων
Καθώς η εφαρμογή των νέων απαιτήσεων πλησιάζει, η ABB στοχεύει να βοηθήσει τους κατασκευαστές μηχανημάτων να διαχειριστούν αυτή τη μετάβαση με σιγουριά. Γι’ αυτό φροντίζουμε τα εξαρτήματά των προϊόντων μας – από τα PLC και τους ρυθμιστές στροφών έως και τους κινητήρες αλλά και λοιπό εξοπλισμό – να συμμορφώνονται με τους νέους κανονισμούς και να υποστηρίζονται από διαφανή τεκμηρίωση επιπέδου ασφάλειας.
Χρησιμοποιώντας εξαρτήματα που ήδη πληρούν τις απαραίτητες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας, οι κατασκευαστές μπορούν να απλοποιήσουν τις δικές τους διαδικασίες συμμόρφωσης. Είναι σαφώς ευκολότερο να κατασκευάσει κανείς μια ασφαλή μηχανή από ήδη ασφαλή μέρη, παρά να προσπαθεί να προσθέσει την ασφάλεια εκ των υστέρων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ρυθμιστής στροφών ACS380-E της ABB, ο οποίος έχει σχεδιαστεί με ενσωματωμένες λειτουργίες κυβερνοασφάλειας από το αρχικό στάδιο ανάπτυξης του. Η προσέγγιση “ασφάλεια από τον σχεδιασμό” (secure-by-design) βοηθά τους κατασκευαστές μηχανημάτων να ενισχύσουν την προστασία σε επίπεδο συσκευής και να αποδείξουν ευκολότερα τη συμμόρφωση με τον νέο Κανονισμό. Στο μέλλον, στόχος είναι οι ρυθμιστές στροφών της ABB να φέρουν ανεξάρτητη πιστοποίηση τρίτου φορέα που να επιβεβαιώνει τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας σύμφωνα με τον Κανονισμό. Πρόκειται για μια πρακτική που αναμένεται ολοένα και περισσότερο σε ολόκληρο τον κλάδο.
Στο σύγχρονο τοπίο της ψηφιοποίησης, τα PLC διαδραματίζουν εξίσου κρίσιμο ρόλο με αυτόν των ρυθμιστές στροφών, καθώς θεωρούνται ο “εγκέφαλος” των συστημάτων αυτοματισμού και, ως εκ τούτου, απαιτούν το ίδιο επίπεδο ενσωματωμένης προστασίας. Η πλατφόρμα AC500 PLC της ABB ενσωματώνει λειτουργίες κυβερνοασφάλειας, όπως δοκιμές ανθεκτικότητας και ελέγχους ευπαθειών, συμβάλλοντας στη διατήρηση της ανθεκτικότητας των συστημάτων ελέγχου έναντι νέων απειλών.
Πέρα από τη διασφάλιση ότι τα δικά μας προϊόντα συμμορφώνονται με τα νέα πρότυπα, συνεργαζόμαστε με τους πελάτες μας ώστε να αποσαφηνίσουμε τι σημαίνει ο κανονισμός στην πράξη – δηλαδή πώς μπορούν να πραγματοποιούν αποτελεσματικές αξιολογήσεις κυβερνοασφάλειας και να τεκμηριώνουν σωστά τα αποτελέσματά τους. Στόχος είναι η κανονιστική ετοιμότητα να αποτελεί φυσικό μέρος της διαδικασίας σχεδιασμού και όχι κάτι που αντιμετωπίζεται στο τέλος, γεγονός που συχνά οδηγεί τους κατασκευαστές σε βιαστικές ενέργειες και αυξάνει τον κίνδυνο μη συμμόρφωσης.
Η κυβερνοασφάλεια ως κινητήριος μοχλός προόδου
Είναι εύλογο να αναρωτιέται κανείς αν οι νέες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας ενδέχεται να αποτελέσουν εμπόδιο στην καινοτομία ή τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Στην πραγματικότητα, όμως, ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Χωρίς ασφάλεια, η εμπιστοσύνη σε τεχνολογίες όπως το βιομηχανικό Internet of Things καταρρέει. Η εμπιστοσύνη στον ψηφιακό μετασχηματισμό ξεκινά μόνο όταν οι επιχειρήσεις αισθάνονται βέβαιες ότι μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά τον κίνδυνο. Και η πρόσβαση στα δεδομένα μπορεί να έχει κόστος, αλλά αυτό το κόστος αποτελεί επένδυση στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και ανάπτυξη.
Προετοιμασία για το μέλλον
Για τους κατασκευαστές, το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση του επερχόμενου Κανονισμού είναι η διεξαγωγή αξιολόγησης κινδύνου κυβερνοασφάλειας. Ακόμη κι αν η αξιολόγηση καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτούνται άμεσες αλλαγές, η ίδια η διαδικασία αποδεικνύει επιμέλεια (due diligence) και αποτελεί το σημείο εκκίνησης για μακροπρόθεσμη στρατηγική και συμμόρφωση. Οδηγίες για τη διεξαγωγή αυτής της αξιολόγησης θα παρουσιαστούν στο επικείμενο πρότυπο EN 50742 «Προστασία κατά της Διαφθοράς» (Protection Against Corruption), το οποίο καθορίζει τόσο τη διαδικασία όσο και τις τεχνικές απαιτήσεις για την ενσωμάτωση της κυβερνοασφάλειας στον σχεδιασμό μηχανημάτων.
Με τη χρήση εξαρτημάτων που πληρούν τα πρότυπα και με εξειδικευμένες συμβουλές, η ABB βοηθά τους πελάτες της να περάσουν ομαλά σε αυτή τη νέα εποχή κανονισμών. Ο στόχος δεν είναι μόνο η συμμόρφωση σήμερα, αλλά να διασφαλιστεί ότι οι βιομηχανικές μηχανές θα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του αύριο.
Authors
Pekka Alasaari, Senior Global Product Manager, Drive Products, ABB
Johanna Schüßler, Global Product Manager Safety PLC, Drives Products, ABB
