Pozostające elementy mocujące

Zgodnie z dyrektywą maszynową elementy mocujące osłony stałe muszą pozostawać przymocowane do osłon lub do maszyny nawet po zdjęciu osłon. W rzeczywistości wymóg ten odnosi się tylko do tych części osłony, które muszą zostać zdjęte do celów konserwacji, i nie powinien być stosowany wobec wszystkich części systemu wygrodzeń. W tym tekście wyjaśniono, jak interpretować wymagania.

W dyrektywie maszynowej 2006/42/WE podano wymóg dotyczący osłon stałych. Określono go następująco:

1.4.2.1. Osłony stałe
Osłony stałe muszą być mocowane za pomocą systemów, które umożliwiają otwarcie lub demontaż wyłącznie przy użyciu narzędzi.
Systemy mocowania osłon muszą pozostać przymocowane do osłon lub do maszyny, jeżeli osłony zostały usunięte.
Jeżeli istnieje taka możliwość, brak elementów mocujących musi uniemożliwiać pozostawanie osłon na swoim miejscu.

Wątpliwości odnoszą się do wymogu, zgodnie z którym systemy mocowania muszą pozostać przymocowane do osłony lub do maszyny, jeżeli osłony zostały usunięte. Na pierwszy rzut oka wymóg ten można zinterpretować jako dotyczący wszystkich osłon. Chodzi jednak głównie o to, aby elementy mocujące nie zginęły, gdy osłona jest zdjęta, np. do celów konserwacji. Co za tym idzie, ponowne jedynie częściowe założenie osłony lub jej niezałożenie w wyniku zgubienia jednego lub więcej elementów mocujących będzie znacznie mniej prawdopodobne.

Producent maszyn musi przeprowadzić analizę ryzyka, aby określić wszystkie czynności, jakie należy wykonać. Jeśli przewiduje się, że osłona stała będzie musiała być zdejmowana i ponownie zakładana, może to uzasadniać użycie elementów mocujących przymocowanych do osłony lub do maszyny. Norma EN 953+A1, Bezpieczeństwo maszyn. Osłony. Ogólne wymagania dotyczące projektowania i budowy osłon stałych i ruchomych (poprawione zgodnie z dyrektywą maszynową) wskazują, co następuje:

7.2 Pozostające elementy mocujące
Jeśli przewiduje się (np. w związku z konserwacją), że osłona stała będzie zdejmowana, elementy mocujące powinny pozostawać przymocowane do osłony lub do maszyny.

Należy podkreślić, że elementy mocujące powinny pozostawać przymocowane do osłony lub do maszyny, jeśli planuje się, że osłona stała będzie zdejmowana.

W przewodniku po zastosowaniach dyrektywy maszynowej podano dodatkowe wyjaśnienie wymogu dotyczącego pozostających elementów mocujących:

...
Zastosowanie tego wymogu zależy od przeprowadzonej przez producenta analizy ryzyka.
Wymóg ten dotyczy wszelkich osłon stałych, które mogą zostać zdjęte przez użytkownika, przy czym występuje ryzyko zgubienia elementów mocujących, np. do osłon stałych, które mogą zostać 
zdemontowane podczas rutynowego czyszczenia, ustawiania czy serwisowania w miejscu eksploatacji. Wymóg ten niekoniecznie odnosi się do osłon stałych, które mogą zostać zdjęte np. podczas generalnego przeglądu maszyny, remontu kapitalnego lub demontażu w celu przeniesienia do innego obiektu.
...

W ten sposób jeszcze precyzyjniej stwierdzono, że wymóg ten odnosi się do osłon, które mogą zostać zdjęte podczas czyszczenia lub konserwacji. Wymóg ten niekoniecznie odnosi się do osłon, które są zdejmowane do celów generalnego przeglądu lub remontu kapitalnego.

Co jeśli osłony muszą być zdejmowane regularnie? Czy wystarczy osłona stała, którą należy zamontować i zdemontować? W dyrektywie maszynowej podano następujący wymóg dotyczący ruchomych części przenoszenia napędu:

1.3.8.1 Ruchome części przenoszenia napędu
...
Zaleca się stosowanie ruchomych osłon blokujących, jeżeli przewiduje się konieczność częstego dostępu.

Jeśli osłona będzie zdejmowana regularnie, zwiększa się ryzyko pozostawienia osłony z boku, co powoduje, że części ruchome i inne źródła zagrożenia są stale dostępne. Ryzyko to jest naturalnie takie samo w przypadku wszystkich części ruchomych maszyny i nie odnosi się tylko do części przenoszenia napędu.

Podsumowanie
Jeśli podczas analizy ryzyka wykryta zostanie czynność wymagająca montażu i demontażu osłon stałych (np. w celu konserwacji, czyszczenia itp.), elementy mocujące powinny pozostać przymocowane do osłony lub maszyny. Jeśli czynność zachodzi często (częstotliwość określa producent maszyny), zamiast osłon stałych powinno się zastosować ruchome osłony blokujące. To ostatnie rozwiązanie jest zdecydowanie bezpieczniejsze i lepsze, choćby nawet tego rodzaju prace nie były wykonywane często. Nawet jeśli elementy mocujące są przymocowane do osłony, występuje istotne ryzyko, że dla wygody osłona nie zostanie założona z powrotem na miejsce. Tej kwestii dotyczy następujący fragment z innej części dyrektywy maszynowej: 

1.4 Wymagane właściwości osłon i urządzeń zabezpieczających
1.4.1. Wymagania ogólne
Osłony i urządzenia zabezpieczające:
...
– nie mogą być łatwe do ominięcia lub wyłączenia z działania,
...
– powinny umożliwiać wykonanie koniecznych prac związanych z mocowaniem i/lub wymianą narzędzi oraz konserwacją przez ograniczenie dostępu wyłącznie do obszaru, w którym dana praca musi być wykonana w miarę możliwości bez konieczności demontażu osłon lub wyłączenia działania urządzeń zabezpieczających.
...

W związku z tym wymóg pozostających elementów mocujących odnosi się tylko do osłon, które muszą zostać zamontowane i zdemontowane podczas zaplanowanych prac. Nawet w takich przypadkach należy jednak rozważyć użycie ruchomej osłony blokującej. Ponadto w drugiej części powyższego fragmentu dyrektywy maszynowej stwierdzono, że nie powinno się wybierać osłony, która musi zostać zdjęta podczas konserwacji. 

ABB może zaoferować systemy wygrodzeń z tradycyjnymi dociskami siatki, a także z dociskami, które pozostają przymocowane do siatki, oraz ruchome osłony blokujące. W razie pytań prosimy o skontaktowanie się z nami.  

Bezpieczeństwo w systemach sterowania

Aby udało się zbudować system zabezpieczeń, który jest praktyczny i zapewnia wystarczający poziom bezpieczeństwa, należy zdobyć wiedzę i umiejętności w kilku obszarach. Projektowanie funkcji bezpieczeństwa w systemie zabezpieczeń w celu zapewnienia ich wystarczającej niezawodności stanowi kluczowy element. Tutaj pomocna może się okazać norma PN-EN ISO 13849-1. 

Odległość bezpieczeństwa

Odległość bezpieczeństwa to minimalna odległość między kurtyną świetlną a strefą zagrożenia. Odległość ta uniemożliwia sięgnięcie przez operatora do niebezpiecznej części maszyny przed ustaniem ruchu maszyny. Jest ona obliczana na podstawie wzoru podanego w normie PN-EN 13855 (wcześniej PN-EN 999). W Poradniku technicznym wyjaśniamy, jak obliczyć odległość bezpieczeństwa w przypadku kurtyn i barier świetlnych. 

EN ISO 14119 — jedyna norma zharmonizowana dotycząca urządzeń blokujących sprzężonych z osłonami

Począwszy od maja 2015 r., norma EN ISO 14119 jest jedyną normą zharmonizowaną dotyczącą urządzeń blokujących sprzężonych z osłonami. Nie można już stosować normy EN 1088. 

Dowiedz się więcej...

Urządzenia ograniczające do stanowisk robotów przemysłowych

W normach EN ISO 10218-1 i -2 (normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową) podano wymagania dotyczące bezpiecznego ograniczenia przestrzeni dla robota przemysłowego.

Dowiedz się więcej...

Pytanie: Czy wolno używać interfejsu HMI do resetowania i uruchamiania maszyny?

 

Odpowiedź: zalecamy używanie odrębnego przycisku do resetowania maszyny oraz unikania sytuacji, gdy do tego celu używa się interfejsu HMI. Interfejs HMI może być używany do funkcji uruchamiania, czego uzasadnienie można znaleźć, korzystając z poniższego łącza.

Dowiedz się więcej…